Krótka odpowiedź:

Warunki życia w mieście oraz bezpośrednia bliskość człowieka, zapewniają dzikom łatwy dostęp do jedzenia i bezpieczne warunki życia. Według przeprowadzonej w marcu 2025 r. w Warszawie inwentaryzacji, w Warszawie jest około 3000 dzików.

Wyjaśnienie:

• W mieście dziki znajdują dużo pożywienia: śmieci, kompost, resztki jedzenia, a także pokarm pozostawiany przez ludzi.
• Brakuje naturalnych drapieżników, które ograniczałyby ich liczebność.
• Dziki szybko się rozmnażają. Lochy proszą się 2 razy w roku
• Dziki żyjące w mieście nie boją się ludzi i wracają nawet po wypłoszeniu.

Co to oznacza w praktyce:

Dziki traktują miasto jak stabilne środowisko życia. To nie jest „najazd z lasu”, tylko efekt przystosowania do warunków miejskich.

Krótka odpowiedź:

Aktualnie zabraniają tego ogólnoeuropejskie przepisy związane z afrykańskim pomorem świń (ASF).

Wyjaśnienie:

• Warszawa znajduje się w obszarze objętym ograniczeniami sanitarnymi.
• Obowiązuje nas zakaz odłowu i przemieszczania dzików, wynikający z przepisów weterynaryjnych wdrażających prawo UE.
• Ograniczenia te wynikają m.in. z:
• przepisów Unii Europejskiej (np. rozporządzenia wykonawcze Komisji UE dotyczące ASF nr 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r.),
• polskiej ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
• rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania afrykańskiego pomoru świń (art. 12).

Dlaczego to ważne:

Przemieszczanie dzików mogłoby rozprzestrzeniać wirusa ASF na nowe obszary. Dlatego prawo UE i Polski wprowadza ścisłe zakazy.

Krótka odpowiedź:

Aktualnie nie ma alternatywnych metod redukcji populacji dzików. Nie ma także możliwości ich przewożenia. W sytuacjach gdy zwierzęta stanowią nadzwyczajne zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka, prawo dopuszcza taką możliwość.

Wyjaśnienie:

Redukcja populacji dzików na terenie Warszawy jest możliwa jedynie poprzez prowadzenie odstrzału lub odłowu z uśmiercaniem na miejscu.

Różne organy mogą wydawać stosowne rozporządzenia lub uchwały.

Dzieje się to na podstawie:

• Decyzji Starosty.
• Rozporządzeń Powiatowego Lekarza Weterynarii.
• Rozporządzeń Wojewody na wniosek Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii.
• Uchwał sejmiku województwa, po zasięgnięciu opinii regionalnej rady ochrony przyrody, organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, oraz Polskiego Związku Łowieckiego.

Dodatkowo:

• Unia Europejska wskazuje, że kontrola populacji dzików jest jednym z elementów walki z ASF.
• Polskie przepisy dopuszczają odłów z uśmierceniem oraz odstrzał redukcyjny jako narzędzie zarządzania populacją dzikich zwierząt.

Krótka odpowiedź:

Bo w Polsce i Unii Europejskiej nie ma dopuszczonych i przebadanych środków do takiego zastosowania.

Wyjaśnienie:

• Obecnie nie istnieją w UE i w Polsce zarejestrowane środki antykoncepcyjne dla dzików, które byłyby dopuszczone do stosowania w środowisku naturalnym.
• Każdy środek wpływający na rozród zwierząt musi spełniać wymagania:
• prawa weterynaryjnego i farmaceutycznego UE,
• przepisów dotyczących ochrony środowiska i bezpieczeństwa żywności.
• Brak dopuszczenia oznacza, że nie można ich legalnie stosować w terenie otwartym.
• Dodatkowo przepisy o ochronie zwierząt i przyrody nie przewidują takiej metody zarządzania populacją dzików w warunkach miejskich.

Praktyczne ograniczenia:

• Trudno byłoby podać preparat tylko dzikom, bez ryzyka dla innych zwierząt.
• Nie ma pewności co do skuteczności i bezpieczeństwa takich działań w populacji wolno żyjącej.

Stan faktyczny w Polsce:

• Żadne miasto w Polsce nie prowadziło programu antykoncepcji dzików.
• Samorządy stosują wyłącznie metody dopuszczone prawnie, takie jak odłów z uśmierceniem, odstrzał redukcyjny i działania ograniczające dostęp do pożywienia.

Co to oznacza w praktyce:

Antykoncepcja dzików jest obecnie rozwiązaniem rozważanym teoretycznie, ale nie jest dostępna jako legalne i bezpieczne narzędzie zarządzania populacją w Polsce i Unii Europejskiej.